BURN-OUT

Opgebrand, leeg van binnen, je krijgt de zaken niet meer op een rijtje. Je voelt je totaal verward en hebt geen grip meer. Alles wat er gebeurt overvalt je, je kunt niet meer overzien wat eerst moet, en wat kan wachten. Een afwasmachine die leeggehaald moet worden kun je van een afstandje een paar uur zitten te bekijken: hoe krijg ik het ooit gedaan!? Het voelt bedreigend wat je overkomt. Er komen steeds tranen en je weet niet waarom of waar ze vandaan komen, laat staan wanneer ze stoppen. Je bent moe, onwaarschijnlijk moe. Moe van niks, denk je. De leegte is enorm, evenals de schaamte. Dit is niet gewoon energiegebrek. Dan zou je nog van alles willen maar het niet kunnen klaarspelen. Iemand met een burn-out wil eenvoudigweg helemaal niets meer. Helemaal niets.

Niet zelden zijn het juist de harde werkers die burn-out raken, mensen die oneindig zorgvuldig zijn in de dingen die ze doen en bovendien houden van hun werk of taken. Als je in de fuik van een burn-out terecht bent gekomen, moet je jezelf volledig herzien: een burn-out is een breuk in je biografie van alleskunner, harde werker, noest volharder en doorzetter. Was eerst niets je teveel, ineens zijn de kleinste en eenvoudigste taken een onneembare vesting.

Een diagnose burn-out is snel gemaakt, maar dan!? Je wilt weg uit dit verstikkende Niets, je wilt zo gauw mogelijk een einde aan de enorme leegte die je ervaart. De angst dat je nooit meer de oude zult worden krijgt vat op je; het is als een gevecht waar je mee wilt stoppen, maar de ander blijft maar slaan. Ergens is de balans zoek geraakt. Niet alleen de uiterlijke balans van taken of werk/rust, maar ook innerlijk is de balans doorgeslagen.

Even stilstaan is meestal een hele vooruitgang. Het Alexander Concept biedt je de sleutel om vanuit deze stilstand je innerlijke balans te herstellen. De uiterlijke balans volgt snel en als vanzelf. Zodat je met hernieuwde energie en élan kunt hervatten wat je deed. Of misschien volkomen nieuwe wegen ontdekt… Energiek, en met vertrouwen!

Lees onderstaand een aantal persoonlijke ervaringen.

“Mijn ANDER LEVEN is begonnen en wel de 2e dag van de training.”

Eind mei heb ik de training gedaan. Ik had een paar emotionele pittige jaren achter de rug, een fikse burn-out en slaapproblemen. Ik had mezelf al wel redelijk op de rails maar knapte toch niet helemaal op. Toen ik op een feestje een kennis tegen kwam (die al een tijd geleden de training gedaan heeft) en zij aan mij vroeg hoe het met mij ging, en ik haar vertelde dat ik maar niet verder opknapte. Keek ze me aan zei: “ga Ander Leven doen, ik gun het je zo…” Haar ogen sprankelden en ik dacht alleen maar; ja, dit wil ik ook.

De dag erna heb ik me ingeschreven. Ik was teleurgesteld dat ik pas in september aan de beurt zou zijn, maar er kwam een plekje vrij en toen ging alles heel snel. Eenmaal de stap gezet kon ik bijna niet wachten om te beginnen. De telefonische intake, het persoonlijke 2 uur durende consult…ik had meteen alle vertrouwen in Ander Leven en ben er vol voor gegaan.

Tijdens de training viel het ene na het andere kwartje en werd mij heel duidelijk hoe het bij mij zat. En natuurlijk is het even “eng” niet precies weten wat er gaat gebeuren, wie er in de groep zitten en of ik het wel vol zou houden die 3 lange dagen. Maar het gaat als vanzelf, je wordt als het ware meegenomen op een reis, een reis naar een Ander Leven.

De tweede dag voelde ik me al anders; veel energieker, vrolijker en weer helemaal hier. Dat was ook wat mijn partner opmerkte, hij zei:”voor het eerst in lange tijd ben je er weer helemaal. Het heeft een grauwsluier van ons afgehaald”. Ik heb geleerd hoe ik mijn taal actief inzet, ik het AC proces toepas en wat mijn foute overtuigingen zijn en hoe die te veranderen.

Christianne

“Bij deze training snap ik eindelijk hoe het werkt en ik heb vanaf dat moment een Ander Leven gekregen.”

Ik heb mij aangemeld omdat ik voor de tweede keer vastliep (overspannen). Ik had last van perfectionisme en een laag zelfbeeld.

De duidelijke inzichten over de werking van ons brein die tijdens de training zijn gegeven d.m.v. filmpjes en oefeningen waren voor mij een verademing. Samen met de uitleg van Helga vielen voor mij alle puzzelstukjes op hun plaats. Allerlei elementen van gesprekken die ik in het verleden met hulpverleners heb gevoerd kwamen terug in deze training, maar nu snapte ik het eindelijk. Er werd tegen mij altijd gezegd: jij hebt prima helder wat er met je aan de hand is. Vervolgens kwam ik niet echt verder. Bij deze training snap ik eindelijk hoe het werkt en ik heb vanaf dat moment een Ander Leven gekregen.

Ik leef veel meer in het hier en nu. Geen stress meer voor de dag van morgen. Ik neem de verantwoordelijkheid voor mijn leven.

Ik ben moeder van 4 kinderen en leerkracht. Ik vind het geweldig dat ik nu schitter naar zoveel kinderen. Zij schitteren met mij mee!

Mijn man heeft ook veel aan de training gehad. Het heeft hem veel inzichten gegeven in zijn patronen. Samen hebben we het nu nog gezelliger.

Mijn dochter van 11 zei 2 dagen na de training: “Mam, ik heb een tekening voor je gemaakt. Aan de ene kant de lente met alleen grijs potlood. Aan de andere kant de lente met heel veel kleuren. Zo ben jij na de training.”

Een hele treffende reactie!

Marianne

“Ik kreeg de ‘tools’ waar ik naar op zoek was. Eigenlijk is het Alexander Concept een heel logisch verhaal.”

Na vele jaren van spanningen en vervelende omstandigheden in de familie- en privésfeer en omdat op mijn werk collega’s langdurig ziek bij huis waren, ben ik begin 2009 gestopt met werken. Ik had geen energie meer en was volledig opgebrand. Ik was altijd bezig met anderen en had (nam), door omstandigheden, geen tijd meer voor mezelf. Ik cijferde mezelf volledig weg om maar voor de ander klaar te kunnen staan. Ik probeerde hardnekkig om mij anders voor te doen dan ik me van binnen voelde. Ik speelde elke dag de vrolijke meid, terwijl ik me super ellendig voelde.

Dit alles bij elkaar opgeteld maakte dat ik mij iedere dag moe voelde. Ik had het gevoel dat ik in een ‘film’ meedraaide en zelf niet meer volledig meedeed aan de dingen om mij heen. Ik functioneerde niet meer, zag het niet meer zitten, kreeg een kort lontje en was dood en dood moe. Ik sleepte mij door de dag. Ik sliep zo veel mogelijk en ging vroeg naar bed. Begin 2009 zag mijn personeelsmanager dat het niet goed met mij ging en op advies van haar ben ik bij huis gebleven. Ik realiseerde me wel dat zodra ik er aan de vermoeidheid toe zou geven een sprong in het diepe zou maken. Na twee dagen bij huis te zijn geweest, stortte ik als een kaartenhuis in elkaar. Ik ben op bed gaan liggen en heb enkele dagen alleen maar naar het plafond liggen staren. Ik reageerde niet meer op mijn omgeving. Mijn sociale leven werd een puinhoop. Ik zei feestjes, bezoekjes enz. af en wilde niemand zien en spreken. Alles was me teveel. Een bezoekje van een uur ontvangen was al te veel, laat staan zelf iets gaan ondernemen. Ik versleet mijn dagen op de bank. Terwijl ik vroeger een goede conditie had. Ik liep 3x per week zo’n 10 kilometer hard en ik reed veel paard. Ik snapte er niets van dat ik daar geen energie meer van kreeg, maar dat het alleen nog maar energie kostte. Met sporten ben ik dus noodgedwongen gestopt. Ik kon het gewoon niet meer.

Ik realiseerde mij dat, als ik verder wilde met mijn leven, aan mezelf moest werken. Ik heb hulp ingeschakeld van een psycholoog en heb daar veel baat bij gehad. Ik heb enkele traumabehandelingen ondergaan. Maar de vermoeidheid en depressiviteit bleven. Na 1,5 jaar bij huis te zijn geweest ben ik weer aan het werk gegaan . Ik stuitte op onbegrip van collega’s. Wat ik wel snapte, ik was gewoon mezelf niet meer. Ik werkte alleen maar en de rest van de dag had ik nodig om bij te komen. De vermoeidheid bleef aanhouden en werd eigenlijk alleen maar erger. Ik heb dit een jaar volgehouden en kwam dus weer bij huis te zitten. Ik was alleen maar moe moe moe. Eind 2010 ben ik in overleg met de huisarts antidepressiva gaan gebruiken. De somberheid verdween geleidelijk, maar de vermoeidheid bleef. Ik realiseerde me dat, wilde ik weer een normaal leven gaan leiden, ik uit die negatieve spiraal moest zien te komen. Maar ik wist niet hoe ik dit moest doen.

Totdat ik van iemand de link doorgestuurd kreeg van Ander Leven. Na twee regels te hebben gelezen besefte ik dat dit was waar ik naar op zoek was. Ik heb mij direct aangemeld en heb eind juni 2012 de training gevolgd. Daar kreeg ik de ‘tools’ waar ik naar op zoek was. Eigenlijk is het Alexander Concept een heel logisch verhaal. Ik vond de training intensief maar ook heel boeiend. Je moet echt met jezelf aan de slag. Het is elke minuut waard geweest. Ik heb geleerd om anders te denken. Ik heb weer energie. Ik loop weer hard, ik rijd weer paard, ik werk weer met veel plezier en heb een functie gekregen waar ik erg blij mee ben. Ik geniet nu elke dag weer van wat het leven me brengt. Ook van de hele kleine dingen. Ik pluk de dag en heb een Ander Leven gekregen. Mijn omgeving snapt niet hoe het kan, maar ik geniet er dubbel en dwars van.

Alice

“De training is fenomenaal. Ik ben onder de indruk van de professionaliteit, de zorg en zorgvuldigheid, de dosering en de sfeer. “

Dertien jaar geleden eindigde er voor mij een baan met een burnout – dat was althans het woord dat ik eraan gaf, bij gebrek aan beter. Ik wist ergens wel dat het niet had gelegen aan de hoeveelheid werk die ik had verzet, maar aan de manier waarop ik bezig geweest was. Maar ik kon daar niet de vingers achter krijgen. Na een periode van niets-doen, begon ik geleidelijk aan weer te werken. Maar ik ben nooit meer ‘de oude’ geworden. Ik zou zeggen dat ik bleef steken op zo’n 50% en ik heb dan ook geen fulltime baan meer gehad. Ik lette erop dat ik mijn werkzaamheden goed doseerde, waardoor ik er goed mee om kon gaan en het eigenlijk ‘redelijk goed’ ging. Maar ik was mij altijd bewust dat ik maar de helft van mijn energie ter beschikking had. Ik was nooit uitgerust wanneer ik opstond, ging vaak gedurende de dag een uur rusten en voelde mij vaak suf en duf.

Toen mijn dochter mij vertelde over Wies, die na de training van de chronische vermoeidheid af was waar zij negen jaar last van gehad had, was mijn interesse voor Ander Leven gewekt. Ik bezocht de website en herkende daar veel van de beschreven symptomen. Nadat ik eenmaal het idee gekregen had, dat er iets aan mijn vermoeidheid te doen was – anders dan al die andere dingen die ik in de loop van de tijd al geprobeerd had – ging ik verder op zoek. Ik vond ook wel alternatieven, maar de ‘klik’ met Ander Leven was het sterkst. Aangezien de eerstvolgende training vrij spoedig zou plaatsvinden, moest ik snel een besluit nemen, hetgeen ik deed. Ik zou ook iedereen aanraden om, als er eenmaal de ‘klik’ is, het besluit niet uit te stellen.

Na de diverse verhalen op de website gelezen te hebben en na het kort daarna plaatsvindende intake gesprek was het mij ook duidelijk dat mijn ‘probleem’ van oudere datum was dan 13 jaar geleden. Gedurende mijn hele arbeidzame leven werden periodes van energiek en intens werken onderbroken door fases van ‘overwerktheid’, Ik kon er geen andere naam aan geven, maar ook toen al was ik mij ergens wel bewust dat er iets anders aan de hand was dan alleen maar het effect van hard werken. In mijn manier van werken was er altijd een onderliggende spanning en geagiteerdheid. Veelal kon ik dat onder controle houden of camoufleren, maar regelmatig kwam dat als agitatie of irritatie naar buiten – bepaald niet tot iedereens genoegen. Uiteindelijk realiseerde ik mij dat de basis van de spanning en de gevolgen daarvan lag in een ver verleden, op 16 / 17 jarige leeftijd. Dat is nooit opgelost geweest en latere spanningsvolle ervaringen hebben daarop verder ‘voortgebouwd’.

Ik ben nu 10 dagen na de training en dit is op dit moment mijn commentaar: De training is fenomenaal. Ik ben onder de indruk van, en geraakt door de professionaliteit, de zorg en zorgvuldigheid, de dosering, en de sfeer. Het voorgeschotelde materiaal is helder en blijkt uiteindelijk – na de nodige ‘kliks’ in het brein – vanzelfsprekend. De effecten voor sommigen onder de zes deelnemers, die je als de ‘ergere gevallen’ zou kunnen omschrijven, waren opzienbarend en verheugend.

Ik ervaar dat alle elementen van de training een duidelijke functie hebben: het gedachtegoed dat tijdens het weekend gepresenteerd wordt en de beknopte handouts die je daarvan mee krijgt fungeren als een uitstekende reminder. De cd de je meekrijgt, die ik als een juweeltje zou willen omschrijven, en die het mogelijk maakt dat je thuis in beknopt bestek de training of onderdelen daarvan nog weer eens doormaakt; en ten slotte de nazorg, bestaande uit de telefonische contacten (waarvan ik er nu één achter de rug heb) en de supervisiemiddag die zes weken na de training plaatsvindt. De zorg strekt zich uit tot een jaar ná de training. Dat vind ik echt ongelooflijk. Om het eens op z’n Hollands te zeggen: je krijgt echt waar voor je geld.

Wat de effecten van de training voor mij zelf betreft: het gaat bij mij meer in kleinere stappen dan wat ik bij sommige deelnemers gedurende de training zag. Maar ze zijn merkbaar en duidelijk, en geven vertrouwen op nog meer positief effect. Ik heb meer energie en sta ’s ochtends fitter op. Ik heb een helderder hoofd en ik ben duidelijker in mijn handelen. En na de aansporing om dingen eens anders te doen, ben ik daadwerkelijk en energiek begonnen om behoorlijk ingrijpende veranderingen aan te brengen in mijn woonkamer om deze tot ‘mijn plek’ te maken.

Dat klinkt misschien niet als zo opzienbarend. Maar al 30 jaar woon ik in twee opeenvolgende huizen, die ik verbouwde en aanpaste. Maar ik slaagde er nooit in om het karwei af te maken door ook de woonkamer te verbouwen en tot mijn eigen comfortabele plek te maken. Steeds waren er argumenten om dat niet te doen: drukte in mijn werk, hoop op toekomstige veranderingen waarvoor ik op dat moment geen tijd of geen geld had en laatstelijk het besluit om het huis te verkopen, wat op dit moment ook niet echt lukt. Dat ik nu daadwerkelijk begonnen ben en ook in grote lijnen weet hoe ik het wil hebben, ervaar ik echt als een ‘doorbraak’.

Met grote dankbaarheid aan het Leven, dat Helga en Jaap op mijn pad bracht.

Adriaan

“Ik ging eigenlijk alleen de training volgen om over de burn-out heen te komen, en wat ik terug heb gekregen is zoveel meer. Ik ben gaan leven in plaats van overleven.”

Het is 2 jaar geleden dat ik de training Ander Leven heb gevolgd en ik kan niet anders zeggen dat ik een ander leven heb gekregen!

Door burn-out klachten kwam ik bij Ander Leven terecht. In deze periode realiseerde ik me dat, naast de burn-out klachten, ik mijn hele leven diverse klachten had, die ik vanzelfsprekend vond: maandelijks migraine aanvallen, faalangst, hoogtevrees, lichte vorm van smetvrees, steeds meer voedselintoleranties, een laag zelfbeeld, standaard gespannen spieren in schouders en nek, erge vermoeidheid en piekeren. Al die klachten kon ik tot dan toe allemaal heel goed een plaats geven in mijn leven (‘iedereen is wel ergens bang voor’, ‘veel mensen hebben een allergie’, ‘mijn lichaam is nu eenmaal gevoeliger’, ‘uiteraard hebben mensen die zo hard werken als ik last van vermoeidheid en stress’). Overleven in plaats van leven, was een ware kunst geworden.

Over de training zelf niets dan lof: het hele team van trainers en de omgeving waarin de training wordt gegeven, zorgen voor een rustige en open setting, waarbij je voelt dat je helemaal jezelf kan en mag zijn. En de nazorg is ook geweldig. En wat ben ik blij met alles wat ik in een paar dagen training heb geleerd! Het begrijpen van hoe je brein werkt, hoe je belemmerende gedachten de baas kunt zijn, hoe je leert begrijpen wat je echt voelt en ervaart, waren een wereld die voor me openging (ondanks alle gelezen zelfhulpboeken in de boekenkast). Na de trainingsdagen ben ik vol energie en vol vertrouwen naar huis gegaan. Mijn burn-out klachten waren op korte termijn verdwenen en ik stond (en sta!) weer stralend in het leven.

En nu? Het is 2 jaar geleden dat ik de training heb gedaan en sindsdien leef ik constant in het nu, ik geniet, ik heb weer hobby’s, ik geef mijn grenzen aan, ik denk in mogelijkheden (in plaats van beperkingen), ik ben nieuwsgierig, ik zit vol energie, ik sport, ik heb zelfvertrouwen, ik heb geen onnodige angsten meer, ik lach veel, ik kan veel zakelijker en met plezier mijn werk doen (nog in dezelfde managersfunctie als voor de burn-out), ik doe niet meer moeilijk over eten en bestel zonder problemen van een menukaart en ook die migraine aanvallen heb ik niet meer. Voor mijn vrienden, collega’s en familie ben ik ook veel leuker, stralender en meer ontspannen in de omgang.

Voor mij is mijn leven nu heel vanzelfsprekend, toch realiseer ik me dat ik dit alleen heb kunnen bereiken door de training en de trainers van Ander Leven. Ik ging eigenlijk alleen om over de burn- out heen te komen, en wat ik terug heb gekregen is zoveel meer… Ik ben gaan leven in plaats van overleven. Mijn leven is op zoveel vlakken verbeterd, echt een ander leven, en dat is een geweldig gevoel!

Charlotte, 42 jaar

Meer over burn-out

Burn-out is een psychische aandoening waarbij de patiënt emotioneel uitgeput is en weinig tot niets kan presteren.

De term burn-out werd begin jaren zeventig voor het eerst gebruikt door de Amerikaanse psychotherapeut Herbert Freudenberger en Christina Maslach. De opvatting van de laatste is inmiddels dominant geworden. Burn-out bestaat in haar opvatting uit drie, min of meer samenhangende verschijnselen: uitputting (extreme vermoeidheid), cynisme (afstand hebben van het werk, dan wel de mensen met wie men werkt), en een lager zelfbeeld van de eigen competenties. Dit zijn ook de drie aspecten die in de sinds 1984 bekende burn-out test Maslach Burnout Inventory (MBI)voorkomen.

Te veel stress op het werk en in de privésituatie zouden oorzaken van burn-out zijn. Een sensitieve persoonlijkheid met bovengemiddeld verantwoordelijkheidsgevoel en de neiging tot perfectionisme zouden risicofactoren zijn.

Verschil met andere aandoeningen

Burn-out is duidelijk verschillend van depressie: burn-out is in eerste instantie een ‘energiestoornis’, en depressie een ‘stemmingsstoornis’. Bij depressie is er per definitie sprake van ‘anhedonie‘, het zich nergens op kunnen verheugen.

Burn-out, overspannenheid en depressie hebben vergelijkbare symptomen, maar andere oorzaken. In de wetenschappelijke literatuur wordt burn-out duidelijk onderscheiden van depressie. Neurobiologisch komt burn-out meer overeen met het chronischevermoeidheidssyndroom dan met depressie; de laatste hangt meer af van de neurotransmitter serotonine. Het standaard handboek voor psychische aandoeningen DSM 5 kent burn-out in tegenstelling tot de ICD-10 niet, hetgeen tot veel misverstanden leidt.

Meting van burn-out

Of mensen aan burn-out lijden wordt vaak vastgesteld met gevalideerde psychologische instrumenten, met name de door Maslach ontwikkelde Maslach Burnout Inventory. Deze bevat ongeveer twintig vragen die betrekking hebben op de drie door haar onderscheiden dimensies van burn-out. Er zijn verschillende versies van dit instrument in omloop: één speciaal voor onderwijsgevenden, één voor “contactuele” beroepen (dat wil zeggen beroepen waarin uitvoerders met mensen werken, bijvoorbeeld de zorg), en één algemene versie (voor alle andere beroepen). Een Nederlandse versie van dit instrument is ontwikkeld door Wilmar B. Schaufeli en Dirk van Dierendonck.

De uit deze vragenlijst resulterende scores worden vergeleken met die van allerlei normgroepen (bestaande uit de scores van mensen die de lijst eerder hebben ingevuld). Op die manier kan worden vastgesteld of de scores van een bepaalde persoon opvallend hoog (of laag) zijn ten opzichte van deze normgroep. Gewoonlijk wordt ervan uitgegaan dat een score in de bovenste 25% (ten opzichte van de normgroep) een mogelijke burn-out indiceert; een score in de bovenste 5% zou indicatief zijn voor een échte burn-out. Wat overigens niet méér betekent dan dat men aangeeft erg moe te zijn, cynisch staat tegenover het werk, en denkt minder goed te presteren dan vroeger.

Naast de Maslach Burnout Inventory zijn diverse andere vragenlijsten in omloop, die gewoonlijk één van de drie door Maslach onderscheiden dimensies in iets andere bewoordingen meten. Het belangrijkste voordeel van deze andere vragenlijsten is dat ze vrij van copyrights zijn te gebruiken; inhoudelijk bieden ze geen meerwaarde.

Statistiek

De volgende cijfers gelden voor Nederland.

Twaalf procent van de huisartsbezoeken heeft te maken met stressklachten (overigens lang niet alleen burn-out). Verder komen 30.000 mensen per jaar door psychische klachten in de WAO, van wie 9000 (30%) als gevolg van stress en overbelasting. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft 10% van de Nederlandse beroepsbevolking last van burn-outverschijnselen. Opmerkelijk is dat vooral huisartsen vatbaar zijn voor burn-out; volgens een artikel in het vaktijdschrift Gedrag & Gezondheid zou zo’n 41% van hen serieuze burn-outverschijnselen vertonen. Overigens lijkt burn-out sinds de economische crisis van 2001 duidelijk minder voor te komen. Ook in de not-for-profit sector zijn werkdruk en burn-out afgenomen. Omdat burn-out als ziekte niet onderkend is in het DSM komt de diagnose steeds minder voor. De symptomen zijn ondergebracht onder andere begrippen.

Behandeling

Burn-out wordt tegenwoordig succesvol behandeld door middel van kortdurende therapie (twaalf tot vijftien wekelijkse sessies) of opname in gespecialiseerde centra waarbij een dagelijkse intensieve therapie wordt aangeboden. Tijdens die therapie wordt nagegaan welke factoren hebben bijgedragen aan het ontstaan van een burn-out; bijvoorbeeld het hebben van zogenaamde “disfunctionele gedachten” (“als ik niet hard werk vindt niemand me aardig/competent/krijg ik nooit een promotie/word ik ontslagen”) wordt aangepakt. Daarnaast worden risicofactoren op het werk geïnventariseerd (bijvoorbeeld te hard moeten werken, te veel overwerken, moeten werken in een onprettige werksfeer enzovoort) en, waar mogelijk, aangepakt. Bovendien wordt ernaar gestreefd de cliënt zo snel mogelijk weer aan het werk te laten gaan, liefst al tijdens het behandelingsproces. Behandeling door de cliënt een aantal maanden thuis te laten zitten om “weer bij te komen” (wat enkele jaren geleden vaak voorkwam) blijkt in de praktijk uitermate ineffectief en leidde vaak tot volledige arbeidsongeschiktheid (tegenwoordig is burn-out overigens geen grond meer voor arbeidsongeschiktheid). In de praktijk blijkt een burn-out vaak gevolgd te worden door een carrièreomslag; voor veel ex-cliënten blijkt hun burn-out reden te zijn te reflecteren op hetgeen ze écht willen. Vaak is dat iets anders dan de baan die ze voorheen hadden. In Nederland zijn er inmiddels enkele gespecialiseerde centra die gericht burn-out behandelen.

Bron: klik hier